Warmtepomp en geluid: de regels en wat je kunt doen

De regel: 40 dB op de perceelgrens

Een buiten opgestelde installatie voor verwarmen of koelen mag op de grens met het perceel van een andere woning maximaal 40 dB maken. Dat staat in artikel 4.107 van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Woon je in een appartement, dan geldt 40 dB bij een raam of deur van de buren die open kan.

• 45 dB overdag: heeft de unit een aparte, stillere stand voor de avond en nacht, dan mag hij tussen 7 en 19 uur 5 dB meer maken. Zonder zo’n stand geldt ook overdag 40 dB. Milieu Centraal en de Consumentenbond noemen vaak 45 dB overdag, maar zonder die voorwaarde.
• Tuinmuur: staat er een dichte muur van minstens 1,8 meter hoog op de grens, dan mag het er net boven 5 dB meer zijn. Bij de ramen van de buren mag het dan nog steeds niet boven 40 dB komen.
• Bestaande woning: de regel geldt ook als je een warmtepomp bij een bestaand huis plaatst, of een oude vervangt.
• Geen buren ernaast: ligt er een straat of ander openbaar terrein tussen jou en de buren, dan geldt de eis op die kant niet.

De eis geldt per buitenunit, sinds 1 april 2021. Je gemeente mag er geen strengere geluidseisen bij zetten.

Hoe je het berekent

Het ministerie van BZK heeft een gratis rekentool gemaakt. Je vult in waar de unit komt, hoe groot je perceel is, welke kanten aan de buren grenzen en hoeveel muren er dicht bij de unit staan. De tool geeft dan hoeveel geluid de unit maximaal mag maken.

• Er wordt gerekend met de unit op het hoogste toerental, op 1,5 meter hoogte op de grens.
• Maakt de unit een fluitend of zoemend geluid, dan komt er tot 6 dB bij.
• Het geluid op het energielabel is gemeten bij een lager vermogen. Vraag de leverancier naar het maximale geluidsvermogen.

Een installateur kan vooraf controleren of je binnen de norm blijft: vraag erom. De rekentool vind je op rijksoverheid.nl.

Hoeveel afstand heb je nodig?

Geluid neemt snel af: op twee keer zo grote afstand is het 6 dB zachter. Tegen een muur kaatst het geluid terug, dus daar is het luider dan vrij in de tuin.

Wil je met 3 dB marge onder de 40 dB blijven, zoals de handleiding aanraadt, dan moet zo’n unit vrij in de tuin zo’n 5,0 meter van de grens staan, en tegen een muur zo’n 7,1 meter. In een smalle tuin lukt dat vaak niet: dan heb je een stillere unit, een tuinmuur of een geluiddempende kast nodig. Dit is een vereenvoudiging; voor de echte toets gebruik je de rekentool.

Heb je een vergunning nodig?

• Op de grond: in de voor- of achtertuin heb je geen vergunning nodig als de unit niet hoger is dan 1 meter en niet groter dan 2 m².
• Aan de gevel of op het dak: dat regelt je gemeente in het omgevingsplan. Een unit die minder dan een halve meter uitsteekt, is vaak vergunningvrij, maar niet overal.
• Monument of beschermd stadsgezicht: bij een monument is plaatsen niet landelijk vergunningvrij. In een beschermd stads- of dorpsgezicht alleen aan de achterkant, niet aan de straatkant.

Twijfel je, doe dan de Vergunningcheck in het Omgevingsloket. Ook zonder vergunning moet de unit aan de geluidsregel voldoen.

Zo maakt hij minder geluid

• Kies een stille unit met een nachtstand. Een grotere unit met hetzelfde vermogen heeft een grotere ventilator, die minder hard hoeft te draaien.
• Kies de juiste maat. Dan hoeft hij niet zo hard te draaien, zegt de Consumentenbond. Lees Hoeveel kW warmtepomp heb ik nodig?
• Kies een goede plek: tegen een muur zonder ramen of deuren, achter een schuurtje of midden tegen de achtergevel. Niet vlak bij een slaapkamerraam, van jezelf of van de buren.
• Voorkom trillingen: zet de unit op een stevige, verharde ondergrond. Eigenaren losten trillingen op met trillingsdempers, rubberen balken en tegels. Op een dak of gevel is dat extra belangrijk.
• Een geluiddempende kast helpt, maar de Consumentenbond rekent op ruim meer dan € 1.000 extra. Een gewone schutting houdt het geluid niet tegen.

Een bodemwarmtepomp heeft geen buitenunit; daarvan heb je volgens Milieu Centraal geen last. Die is wel veel duurder; lees Wat kost een warmtepomp?

Last van de warmtepomp van de buren

In een onderzoek onder eigenaren had 72% nooit last van het geluid van hun eigen warmtepomp, en zei 7% dat de buren er last van hebben. Heb jij last van een unit van de buren, dan raadt de Rijksoverheid deze stappen aan:

1. Praat eerst met je buren en probeer samen afspraken te maken.
2. Helpt dat niet, meld het dan bij de gemeente. Die controleert of de unit aan de 40 dB voldoet en kan handhaven.
3. Als laatste stap kun je naar de rechter, op grond van het burenrecht. Daar zijn kosten aan verbonden.

Geluid binnen

Ook binnen zijn er grenzen. In een nieuwe woning mag een installatie in de woonkamer of slaapkamer maximaal 30 dB maken. Plaats je hem in een bestaande woning, dan is dat 40 dB. Milieu Centraal raadt aan een binnenunit op een plek te zetten die je kunt afsluiten.

Veelgestelde vragen